Yayınlanma: 23.01.2025 · Son güncelleme: 16.10.2026

Bebek Aşı Takvimi 2026: Hangi Aşı Ne Zaman?

Türkiye'de çocukluk dönemi aşıları, Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi'ne göre yapılır ve aile sağlığı merkezlerinde (aile hekimliklerinde) ücretsiz uygulanır. Bu takvim, doğumdan ilkokul ve ergenlik dönemine kadar uzanır ve toplam 13 ayrı hastalığa karşı bağışıklık sağlar. Bu yazı doğrudan takvimi arayan ebeveyn için hazırlandı; önce aşağıdaki tabloda hangi aşının ne zaman yapıldığını göreceksiniz, sonra aşı kısaltmalarının ne anlama geldiğini, aşıların nasıl çalıştığını, aşı sonrası neyin normal olduğunu, ne zaman doktora başvurmak gerektiğini ve en çok merak edilen "aşı gecikirse ne olur" sorusunu yanıtladık.

Türkiye aşı takvimi tablosu

Önemli not: Aşı takvimi zaman zaman güncellenir. Örneğin 14 Nisan 2025'te beş bileşenli karma aşının yerini, ek olarak Hepatit B'ye de koruma sağlayan altı bileşenli (altılı) karma aşı aldı. En güncel ve bebeğinize özel bilgi için Sağlık Bakanlığı'nın aşı sayfasını (asi.saglik.gov.tr) veya aile hekiminizi kontrol edin; çocuğunuzun güncel aşı durumunu e-Nabız üzerinden de görebilirsiniz.

Küçük bir açıklama faydalı olur: 2025'te geçilen altılı karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB), tek enjeksiyonla altı hastalığa karşı koruma sağladığı için Hepatit B'yi de içerir; bu yüzden karma aşının yapıldığı aylarda Hepatit B koruması da pekiştirilmiş olur. Doğumda ve 1. ayda yapılan ayrı Hepatit B dozları ise yerinde durur. Bu geçiş yeni olduğu için, Hepatit B dozlarının kesin sayısı ve zamanlaması konusunda tereddüde düşerseniz aile hekiminize sormanız en doğrusudur.

Aşı kısaltmaları ne anlama geliyor

Aşı karnesinde ve yukarıdaki tabloda gördüğünüz kısaltmalar çoğu ebeveyne yabancı gelir. İşte ne anlama geldikleri. Altılı karma (DaBT-İPA-Hib-HepB): tek iğneyle altı hastalığı kapsar; DaBT difteri, aselüler boğmaca ve tetanoz; İPA inaktif polio (çocuk felci); Hib Haemophilus influenzae tip b denen bir bakteri (menenjit gibi ağır enfeksiyonlar yapar); HepB ise Hepatit B'dir. KPA (konjuge pnömokok aşısı): zatürre, menenjit ve kulak enfeksiyonu yapabilen pnömokok bakterisine karşıdır. BCG: verem (tüberküloz) aşısıdır, sol kola yapılır ve küçük bir iz bırakması normaldir. OPA: oral (ağızdan damla şeklinde) polio, yani çocuk felci aşısıdır. KKK: kızamık, kızamıkçık ve kabakulak üçlüsüne karşıdır. Suçiçeği: su çiçeği hastalığına karşıdır. Hepatit A: karaciğeri etkileyen Hepatit A virüsüne karşıdır. DaBT-İPA (dörtlü karma): okul çağı pekiştirmesinde kullanılan, altılının Hib ve HepB içermeyen halidir. Td: erişkin tipi tetanoz-difteri pekiştirme aşısıdır, 13 yaşında yapılır.

Aşı nasıl çalışır

Aşıların mantığı aslında basittir. Bir aşı, hastalık yapan mikrobun zayıflatılmış, öldürülmüş veya sadece bir parçasını içerir; yani hastalığın kendisini yapmaz, ama bağışıklık sistemine o mikrobu "tanıtır". Bebeğin bağışıklık sistemi bu tanışmayla o mikroba karşı savunma (antikor ve hafıza hücreleri) geliştirir ve onu bir kenara not eder.

İşin can alıcı kısmı bu hafızadır: ileride bebek gerçek mikropla karşılaştığında, bağışıklık sistemi onu daha önce tanıdığı için hemen ve güçlü bir yanıt verir, böylece çocuk ya hiç hastalanmaz ya da çok daha hafif atlatır. Yani aşı, hastalığı tehlikesini yaşamadan bağışıklık kazanmanın güvenli yoludur. Bebeklerin bağışıklık sistemi ilk yıllarda hassas olduğu ve bu hastalıklar en çok bu yaşta ağır seyrettiği için, aşıların erken ve zamanında yapılması önemlidir.

Toplum bağışıklığı: aşı neden sadece kişisel değil

Aşının bir boyutu da toplumsaldır ve bilinmesi önemlidir. Bir toplulukta aşılı kişilerin oranı yeterince yüksek olduğunda, hastalık yayılacak yer bulamaz ve sönümlenir; buna toplum bağışıklığı (sürü bağışıklığı) denir. Bunun değeri şurada: bazı insanlar aşı olamaz; çok küçük bebekler henüz sırası gelmediği için, bağışıklık sistemi hastalık veya kanser tedavisi (kemoterapi gibi) nedeniyle baskılanmış çocuklar, ya da belirli alerjisi olanlar. İşte bu korunamayan kişiler, etraflarındaki herkes aşılı olduğunda dolaylı olarak korunur, çünkü hastalık onlara ulaşamaz. Yani bir çocuğu aşılatmak, sadece o çocuğu değil, onun yanındaki, aşı olamayacak kadar küçük veya hasta başka çocukları da korur. Aşılama oranı düştüğünde ise bu kalkan zayıflar ve kızamık gibi neredeyse unutulmuş hastalıklar geri dönebilir.

Aşı sonrası neyin normal olduğu

Aşıdan sonra bazı hafif tepkiler beklenir ve bunlar genelde aşının işe yaradığının, bağışıklık sisteminin çalıştığının işaretidir, korkutucu değildir. Normal ve sık görülen tepkiler: aşı yapılan yerde kızarıklık, hafif şişlik ve hassasiyet; hafif ateş; huzursuzluk ve normalden çok ağlama; iştahsızlık; uyku hali. Bunlar genellikle ilk 1-2 gün içinde kendiliğinden geçer. Ne yapabilirsiniz: aşı yerine soğuk (buz değil, soğuk ve temiz bir bez) kompres uygulamak şişliği ve ağrıyı rahatlatır; bebeği bol sıvı (anne sütü, mama veya suyla) beslemek iyi gelir; ateş ve ağrı bebeği rahatsız ediyorsa, doktorunuzun önerdiği uygun bir ateş düşürücü (parasetamol gibi) verilebilir.

Burada çok önemli ve az bilinen bir nokta var: ateş düşürücüyü aşıdan önce, "ateşi çıkmasın" diye önleyici olarak vermek önerilmez. Çünkü bazı araştırmalar, aşıdan önce rutin olarak verilen ateş düşürücünün, aşının oluşturduğu bağışıklık yanıtını bir miktar azaltabileceğini göstermiştir. Yani ateş düşürücü, aşıdan önce değil, gerçekten ateş veya rahatsızlık ortaya çıkarsa ve doktorunuz uygun gördüğünde verilmelidir. Aşıdan sonra banyo yapmakta genelde sakınca yoktur; bebeğin normal rutinini sürdürebilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalı

Aşı sonrası hafif tepkiler normaldir, ama bazı belirtiler doktora başvurmayı gerektirir. Şu durumlarda hekime danışın veya acile başvurun: 39 derecenin üzerinde ateş; 48 saatten uzun süren ateş; aşı yerinde giderek büyüyen, yaygınlaşan, çok kızaran ve sertleşen şişlik; bebeğin 3 saatten uzun süren, teselli edilemez sürekli ağlaması; havale (nöbet) geçirmesi. Ve nadir de olsa ciddi bir alerjik tepkinin işaretleri, yani nefes almakta zorlanma, yüzde-dudakta şişme, yaygın döküntü veya kurdeşen, aşırı halsizlik görülürse bu acil bir durumdur, vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidin. Bu ciddi tepkiler çok seyrektir, ama bilmek güven verir.

Aşı gecikirse ne olur

Bu, ebeveynlerin en çok kaygılandığı ve en çok rahatlamaya ihtiyaç duyduğu konu. Çeşitli sebeplerle (bebek hasta olduğu için ertelenir, seyahat araya girer, randevu kaçırılır veya basitçe unutulur) bir aşı zamanında yapılamayabilir. İşte rahatlatıcı gerçek: aşı geciktiğinde takvim baştan sıfırlanmaz. Yani daha önce yapılmış dozlar boşa gitmez, geçerliliğini korur; sadece kalınan yerden devam edilir. Aile hekiminize başvurduğunuzda, bebeğinizin durumuna göre bir "yakalama" (catch-up) programı düzenlenir ve eksik dozlar uygun aralıklarla tamamlanır. Yani birkaç gün, hatta birkaç hafta gecikti diye paniklemeye gerek yoktur; önemli olan fark ettiğinizde aile hekiminize gidip eksikleri tamamlatmaktır. Takvimi aksatmamak en iyisidir, ama aksadıysa da telafisi vardır.

Takvimde olmayan ama önerilebilen aşılar

Ulusal takvim 13 hastalığı kapsar, ama bunun dışında, isteğe bağlı ve çoğu ücretli olarak yaptırılabilen bazı aşılar da vardır; bunlar için mutlaka doktor değerlendirmesi gerekir. Rotavirüs aşısı: bebeklerde ağır ishale yol açan rotavirüse karşıdır, ağızdan damla şeklinde verilir ve ulusal takvimde yer almaz. Burada kritik bir nokta var: rotavirüs aşısının ilk dozunun belirli bir yaş sınırı içinde (erken aylarda) başlanması gerekir, geç kalınırsa yapılamaz; bu yüzden düşünüyorsanız bebek küçükken, erkenden doktorunuza sormalısınız. Meningokok aşısı: menenjit yapabilen meningokok bakterisine karşıdır, takvimde değildir, risk durumuna göre doktor önerebilir. Grip aşısı: 6 aydan büyük çocuklara, doktor önerisiyle, özellikle grip mevsiminden önce yaptırılabilir; kronik hastalığı olan çocuklarda daha da önemlidir. Bu aşıların gerekip gerekmediği bebeğinizin durumuna, yaşına ve risk faktörlerine bağlıdır; kararı çocuk doktorunuzla birlikte vermelisiniz.

Aşı karnesi ve takip üstüne

Türkiye'de aşı takibi için birkaç pratik nokta var. Bebeğinizin aşı karnesini özenle saklayın; çünkü ileride kreş ve okul kaydında, bazı işlemlerde ve hatta yurt dışına çıkışta aşı karnesi veya aşı kaydı istenebilir. İyi haber şu: aşı kaydınız artık dijital olarak da tutuluyor; e-Nabız uygulaması üzerinden çocuğunuzun hangi aşıları olduğunu, hangilerinin zamanının geldiğini görebilirsiniz, yani karne kaybolsa bile kayıt durur. Aşılar aile sağlığı merkezinde (aile hekiminizde) yapılır; aile hekimliği sistemi genelde yaklaşan aşıları hatırlatır, ama siz de e-Nabız'dan takip ederek randevularınızı aksatmayabilirsiniz. Karne kaybolursa aile hekiminiz dijital kayıttan yeni bir döküm çıkarabilir.

Sık Sorulan Sorular

Aşılar ücretsiz mi?
Evet. Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi'ndeki tüm aşılar, aile sağlığı merkezlerinde (aile hekimliklerinde) ve ilgili sağlık kuruluşlarında tamamen ücretsiz uygulanır; bu aşılar Sağlık Bakanlığı tarafından karşılanır. Ücretli olanlar yalnızca takvim dışı, isteğe bağlı aşılardır (rotavirüs, meningokok gibi). Yani takvimdeki hiçbir aşı için ödeme yapmanız gerekmez; sadece aile hekiminize başvurmanız yeterlidir.

Aşı gecikirse baştan mı başlanır?
Hayır, takvim sıfırlanmaz. Daha önce yapılmış dozlar geçerliliğini korur ve boşa gitmez; aşı geciktiğinde kalınan yerden devam edilir. Aile hekiminize başvurduğunuzda bebeğinize özel bir yakalama (catch-up) programı düzenlenir ve eksik dozlar uygun aralıklarla tamamlanır. Bu yüzden bir aşının gecikmesi paniklenecek bir durum değildir; fark ettiğinizde aile hekiminize gidip eksikleri tamamlatmanız yeterlidir.

Aşıdan sonra ateş normal mi?
Evet, aşıdan sonra hafif ateş sık görülen ve normal bir tepkidir; bağışıklık sisteminin çalıştığını gösterir ve genelde ilk 1-2 günde geçer. Bebeği rahatsız ediyorsa doktorunuzun önerdiği uygun bir ateş düşürücü verilebilir, bol sıvı ve soğuk kompres iyi gelir. Ancak ateş 39 dereceyi geçiyorsa veya 48 saatten uzun sürüyorsa normal sınırların dışına çıkıyor demektir, bu durumda doktora başvurun.

Aşıdan önce ateş düşürücü verilmeli mi?
Hayır. Ateş düşürücüyü aşıdan önce, önleyici olarak ("ateşi çıkmasın" diye) vermek önerilmez; çünkü bazı araştırmalar bunun aşının oluşturduğu bağışıklık yanıtını bir miktar azaltabileceğini göstermiştir. Ateş düşürücü, ancak aşıdan sonra gerçekten ateş veya belirgin rahatsızlık ortaya çıkarsa ve doktorunuz uygun görürse verilmelidir. Yani önce aşı yapılır, gerekirse sonra ateş düşürücü verilir, tersi değil.

Hasta çocuğa aşı yapılır mı?
Hafif bir rahatsızlık (hafif soğuk algınlığı, burun akıntısı, hafif ateş) genellikle aşı yaptırmaya engel değildir. Ancak çocuğun yüksek ateşi veya belirgin, aktif bir enfeksiyonu varsa, aşının birkaç gün ertelenmesi uygun olabilir. Bu kararı aile hekiminiz, çocuğu değerlendirerek verir; o yüzden randevuya giderken çocuğunuzun o anki durumunu (ateş, hastalık) hekime mutlaka söyleyin. Emin değilseniz aile hekiminizi arayıp sorabilirsiniz.

Rotavirüs aşısı takvimde var mı?
Hayır, rotavirüs aşısı Türkiye'nin ulusal aşı takviminde yer almaz; isteğe bağlı ve ücretli olarak, doktor önerisiyle yaptırılabilir. Önemli bir ayrıntı: rotavirüs aşısının ilk dozunun belirli bir erken yaş aralığında başlanması gerekir, geç kalınırsa yapılamaz. Bu yüzden rotavirüs aşısını düşünüyorsanız, bebeğiniz küçükken (ilk aylarda) çocuk doktorunuza sormanız gerekir; sonraya bırakırsanız fırsat kaçabilir.

Aşı karnesi kaybolursa ne yapılır?
Panik yapmayın; aşı kayıtları artık dijital olarak da tutulduğu için kaybolmaz. Aile hekiminize başvurduğunuzda, çocuğunuzun aşı geçmişini sistemden görüp yeni bir karne veya döküm çıkarabilirler. Ayrıca e-Nabız uygulaması üzerinden çocuğunuzun yapılmış ve yaklaşan aşılarını kendiniz de görebilirsiniz. Yine de fiziksel karneyi saklamak iyidir, çünkü kreş ve okul kaydı gibi yerlerde pratik olur; ama kaybolursa dijital kayıttan kolayca yenilenir.

Kaynaklar

• T.C. Sağlık Bakanlığı, Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi ve aşı portalı. asi.saglik.gov.tr
• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, aşı ile önlenebilir hastalıklar. hsgm.saglik.gov.tr
• Dünya Sağlık Örgütü, çocukluk dönemi bağışıklaması. who.int

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Aşı takvimi güncellenebilir; bebeğinize özel takvim, doz ve durumlar için aile hekiminize danışın ve en güncel takvimi Sağlık Bakanlığı'nın sayfasından teyit edin. Aşı sonrası yüksek veya uzun süren ateş, yaygın şişlik, teselli edilemez ağlama ya da alerji belirtileri (nefes zorluğu, şişme, yaygın döküntü) durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Yazan: Alexandra Keiner - Minoris Global.